AFRI-CIRD ta yi Kira ga Gwamnatoci su Kara Kudin Ilimin Ƴa’ya Mata

AFRI-CIRD ta yi Kira ga Gwamnatoci su Kara Kudin Ilimin Ƴa’ya Mata

Cibiyar Bincike da Ci Gaban Fasaha ta Afirka (AFRI-CIRD) ta yi kira ga gwamnatocin tarayya, jihohi da kananan hukumomi da su kara kasafin kudin da ake ware wa ilimin ‘ya’ya mata da yara domin inganta samun ingantaccen ilimi da kuma bunkasa ci gaban kasa.

Kungiyar ta ce zuba jari mai yawa a fannin ilimin ‘ya’ya mata zai taimaka wajen magance rashin daidaiton jinsi, rage talauci da kuma samar wa karin ‘yan mata ilimi da dabarun da ake bukata don taimakawa ci gaban tattalin arzikin Najeriya.

Wanda ya kafa AFRI-CIRD kuma Babban Jami’in Gudanarwa, Mohammed Bello, ya yi wannan kiran a cikin wata sanarwa a ranar Lahadi don tunawa da Ranar Yaran ‘Yan Mata ta Duniya ta 2026.

Bello ya bayyana ilimin ‘yan mata a matsayin jari mai mahimmanci a ci gaban ƙasa, yana mai jaddada cewa kowace yarinya ta cancanci samun daidaiton damar samun ilimi mai inganci, ba tare da la’akari da asalin zamantakewarta ko wurin da take ba.

A cewarsa, ilmantar da ‘yan mata ba wai kawai yana amfanar da daidaikun mutane da iyalansu ba, har ma da al’ummomi da kuma ƙasa baki ɗaya ta hanyar ingantaccen sakamako na lafiya, ƙarin shiga cikin tattalin arziki, ƙarfafa jagorancin al’umma da kuma ƙara yawan aiki.

Ya lura cewa al’ummomin da ke ba da fifiko ga ilimin ‘yan mata sun fi dacewa wajen magance talauci, ƙarancin gibin jinsi, ƙarfafa lafiyar jama’a da kuma haɓaka ƙwararrun ma’aikata waɗanda za su iya magance ƙalubalen zamantakewa, tattalin arziki da fasaha da ke tasowa.

Duk da haka, AFRICIRD ta nuna damuwa cewa talauci, rashin tsaro, rashin isassun kayayyakin more rayuwa na makaranta, shingayen al’adu, auren wuri da rashin ingantaccen yanayin koyo na ci gaba da hana ‘yan matan Najeriya da yawa shiga makaranta, ci gaba da karatu da kuma kammala karatunsu.

Kungiyar ta jaddada cewa magance wadannan kalubalen na bukatar ci gaba da jajircewa a siyasance, shiga tsakani na gwamnati da gangan da kuma isasshen kudi don tabbatar da cewa ba a hana ‘yan mata damar karatu ba saboda yanayin da ya fi karfinsu.

Sanarwar ta ambato Bello yana cewa, “Yarinya da aka hana ta ilimi, wata dama ce da ta ɓace ga iyalinta, al’ummarta da kuma ƙasa. Zuba jari a iliminta jari ne ga Najeriya mai albarka, adalci da wadata.”

Domin magance ƙalubalen, AFRICIRD ta yi kira ga gwamnatoci a dukkan matakai da su ba da fifiko ga ilimin yara mata a cikin kasafin kuɗinsu na shekara-shekara da kuma tsarin kashe kuɗi na matsakaicin lokaci.

Ta yi kira da a ƙara yawan kuɗaɗen ginawa da gyaran makarantu, ɗaukar malamai masu ƙwarewa, samar da kayan ilmantarwa, inganta wuraren tsafta, samun ruwa mai tsafta da kuma samar da muhalli mai aminci na ilmantarwa.

Kungiyar ta kuma yi kira da a fadada shirye-shiryen bayar da tallafin karatu, canja wurin kuɗi na sharaɗi, shirye-shiryen ciyar da yara a makarantu da kuma tallafin kuɗi ga ‘yan mata daga gidaje masu ƙarancin kuɗi, musamman waɗanda ke cikin yankunan karkara, waɗanda ba su da isassun kayan aiki da kuma al’ummomin da rikici ya shafa.

Ta ƙara kira da a ƙara tsaurara manufofi da matakan aiwatarwa don magance tashin hankali da ya shafi jinsi a makarantu, wariya, auren wuri da sauran abubuwan da ke tilasta wa ‘yan mata daina karatunsu.

AFRI-CIRD ta jaddada cewa dole ne a tallafa wa alkawuran kasafin kuɗi ta hanyar aiwatarwa a bayyane, sa ido mai inganci da kuma alamun aiki masu aunawa don tabbatar da cewa kashe kuɗin gwamnati ya haifar da ingantaccen rajista, halarta, riƙewa, ƙimar kammalawa da sakamakon koyo.

Kungiyar ta kuma bukaci gwamnatocin jihohi da kananan hukumomi da su hada kai da shugabannin gargajiya da na addini, iyaye, kungiyoyin fararen hula, abokan huldar ci gaba da kuma kamfanoni masu zaman kansu don kalubalantar munanan ra’ayoyi da kuma karfafa goyon bayan al’umma ga ilimin ‘yan mata.

Ta yi kira ga iyaye da masu kula da yara da su goyi bayan burin ‘ya’yansu mata na ilimi da kuma kare ‘yancinsu na karatu a cikin yanayi mai aminci da ƙarfafa gwiwa.

AFRI-CIRD ta sake nanata alƙawarinta na haɓaka sabbin dabaru, waɗanda suka dogara da shaidu da kuma waɗanda suka dogara da al’umma, waɗanda ke da nufin haɓaka ilimi mai haɗaka, daidaiton jinsi da walwalar al’ummomin da ke cikin mawuyacin hali.

Kungiyar ta ce bikin ranar yara mata ta duniya ya kamata ya wuce sanarwa da alkawuran da aka yi wa jama’a, tana mai kira ga gwamnatoci da sauran masu ruwa da tsaki da su nuna jajircewarsu ta hanyar zuba jari na gaske, manufofi masu inganci da kuma shiga tsakani a aikace.

Ta ci gaba da cewa tabbatar da cewa kowace yarinya tana da damar samun ingantaccen ilimi da kuma damar cimma burinta yana da matukar muhimmanci wajen gina Najeriya mai cike da jama’a da wadata.