Amurka ta Zargi Najeriya da Daukar Yara Sojoji, Masana’antun Jarirai da Fataucin Mutane

Amurka ta Zargi Najeriya da Daukar Yara Sojoji, Masana’antun Jarirai da Fataucin Mutane

Gwamnatin Amurka ta nuna damuwa kan martanin da Najeriya ke mayar wa fataucin mutane, tana mai cewa akwai hannun hukuma a lamarin, rashin isasshen kariya ga wadanda abin ya shafa da kuma daukar yara da kuma amfani da su wajen aikin soja daga kungiyoyi masu dauke da makamai wadanda ba na gwamnati ba.

An bayyana damuwar a cikin Rahoton Fataucin Mutane (TIP) na shekarar 2026, wanda ya shafi lokacin daga 1 ga Afrilu, 2025, zuwa 31 ga Maris, 2026.

Rahoton ya riƙe Najeriya a matsayi na biyu, wato rarrabuwar ƙasashen da gwamnatocinsu ba su cika ƙa’idojin da aka gindaya na kawar da fataucin mutane ba, amma suna yin ƙoƙari sosai don bin ƙa’idodi.

An kuma sanya Najeriya a cikin jerin Dokokin Rigakafin Yaran Sojoji na Amurka (CSPA) tare da wasu kasashe 13, ciki har da Afghanistan, Jamhuriyar Dimokuradiyyar Congo, Habasha, Iran, Rasha, Rwanda, Somalia, Sudan ta Kudu, Sudan, Venezuela da Yemen.

A cewar Ma’aikatar Harkokin Wajen Amurka, sanya wa Najeriya takunkumi zai iya haifar da wasu nau’ikan tallafin soja daga ranar 1 ga Oktoba, 2026, kan wasu nau’ikan tallafin soja ga Najeriya, ciki har da ilimin soja da horo na kasa da kasa, kudaden sojojin kasashen waje, kayayyakin tsaro da suka wuce gona da iri, ayyukan wanzar da zaman lafiya da lasisin sayar da kayan soja kai tsaye a kasuwanci, sai dai idan an yi watsi da umarnin shugaban kasa.

Duk da damuwar, rahoton ya amince cewa Najeriya ta sami ƙaruwar bincike, gurfanarwa da kuma yanke hukunci kan shari’o’in fataucin mutane a lokacin rahoton.

Amurka ta nuna damuwa kan hadin gwiwar hukuma

Rahoton ya gano cin hanci da rashawa da zargin hadin baki a hukumance a matsayin cikas da ke ci gaba da kawo cikas ga yaki da fataucin mutane a Najeriya.

Ta soki gwamnati kan gazawarta wajen bayar da rahoton bincike, gurfanarwa ko yanke hukunci kan jami’an gwamnati da ake zargi da hannu a laifukan fataucin mutane. Ta kuma ce hukumomi ba su bayar da cikakkun bayanai game da matakan da aka dauka kan jami’an da aka samu da hannu a shekarun baya ba.

Rahoton ya ci gaba da zargin cewa, a wasu lokuta, hukumomi suna tilasta wa waɗanda aka yi wa auren dole, ciki har da waɗanda suka tsira daga fataucin mutane, komawa ga mazajensu na Boko Haram a cibiyoyin da aka dakatar da su a Jihar Borno.

Dangane da kariyar wadanda abin ya shafa, gwamnatin Amurka ta ce wadanda abin ya shafa sun sami taimako 675 a shekarar 2025, idan aka kwatanta da 2,058 a shekarar da ta gabata, yayin da ayyukan musamman, musamman ga manya maza da abin ya shafa, ba su isa ba.

A cewar rahoton, Najeriya tana da matsuguni ɗaya tilo na ƙungiyoyi masu zaman kansu ga manyan maza da aka yi safarar su a lokacin da ake nazari a kai.

Ta kuma soki takunkumin da aka sanya wa ‘yancin zirga-zirgar mazauna wuraren mafaka da Hukumar Hana Fataucin Mutane ta Kasa (NAPTIP) ke gudanarwa.

Rahoton ya ce an bukaci wasu wadanda abin ya shafa su hada kai da binciken jami’an tsaro don samun damar yin wasu ayyukan kariya, yayin da ba a ba wa manya da suka ki amincewa da masaukin mafaka wani madadin taimako ba.

Ta kuma lura cewa Najeriya ba ta da wata manufa ta musamman don hana mayar da wadanda abin ya shafa zuwa kasashen da za su iya fuskantar wahala ko ramuwar gayya.

Rahoton ya kuma lura cewa, ba kamar a shekarar da ta gabata ba, gwamnati ba ta bayar da rahoton mayar da duk wani yaro da ke da alaƙa da ƙungiyoyin da ba na gwamnati ba a lokacin da ake nazari a kai.

Daukar yara aiki daga Boko Haram, ISWAP

Rahoton ya bayyana Boko Haram da kuma Islamic State West Africa Province (ISWAP) a matsayin barazanar da ke ci gaba da barazana ga yara, suna zargin cewa kungiyoyin suna daukar yara aiki, sace su da kuma cin zarafin su ga yara ‘yan kasa da shekaru 12.

Ta ce ana amfani da yara a ayyuka daban-daban, ciki har da girki, aikin gida, leƙen asiri, ɗaukar kayayyaki, isar da saƙonni, tsaron wuraren bincike, yaƙi da makami da kuma harin kunar bakin wake.

Ma’anar rahoton game da yaro soja ya haɗa da mutanen da ba su kai shekara 18 ba waɗanda ke shiga cikin faɗa kai tsaye, waɗanda ba su kai shekara 15 ba da aka ɗauka a matsayin sojoji da son rai, da kuma mutanen da ba su kai shekara 18 ba da ƙungiyoyin masu dauke da makamai suka ɗauka daga rundunar soji ta jiha don tallafawa ko wasu nau’ikan cin zarafi.

Wannan ayyana Najeriya a matsayin ɗaya daga cikin ƙasashen da tsarin CSPA ya shafa, wanda ke neman hana ɗaukar yara aiki da kuma amfani da su a yaƙin basasa ta hanyar takaita takamaiman nau’ikan tallafin Amurka.

Daukar ma’aikata da cin zarafin ƙasashen waje

Rahoton na Amurka ya kuma yi Allah wadai da tsarin kare ma’aikata na Najeriya, yana mai cewa gwamnati ba ta haramta kudin daukar ma’aikata da ma’aikata ke biya ba ko kuma rahoton da ke da alhakin daukar ma’aikata bisa ga laifuka da kuma laifukan da suka shafi zamba.