Ɗan Siyasa Zai Rayu, Amma Za Ka Iya Mutuwa: Farashin Tsada na Biyayya a Zaɓe
Daga Haroon Aremu
Ka yi tunanin matashin ɗan Najeriya yana farkawa kowace safiya, yana gaggawar shiga Facebook, X ko TikTok, ba don neman bayanai ba, sai don kare wani ɗan siyasa, yana musayar zagi, yana yi wa abokan hamayya barazana da kuma sanya su a matsayin maƙiyan Najeriya.
A wani wuri kuma, wani mai goyon baya yana yin hakan, yana ɓata sunan ‘yan takarar da ke hamayya da su, yana yi wa mabiyansu ba’a da kuma yaɗa labaran da ke ɓata musu rai. Ga duka biyun, aminci a siyasance ya zama yaƙi inda ake ɗaukar rashin jituwa a matsayin cin amana da cin nasara fiye da gaskiya.
Barka da zuwa ga sabon fagen siyasar zaɓen Najeriya, inda ake auna aminci ba da gaskiya da hujjoji ba, sai dai da zagi, barazana da hare-hare ga masu adawa da juna. Yayin da shirye-shiryen babban zaɓen 2027 ke ƙara ƙarfi, magoya bayan siyasa sun riga sun fara ɗaukar matakan yaƙi.
Ka yi la’akari da tunanin Mista A da Mista B, waɗanda magoya bayansu ke ganin ‘yan takararsu a matsayin kawai begen Najeriya. Duk da cewa mai biyayya ga Mista A yana ɗaukar kowace suka a matsayin ɓarna, yana watsi da ra’ayoyi masu karo da juna kuma yana guje wa tambayoyi game da manufofi ta hanyar kai hari ga masu suka, magoya bayan Mista B suna kiran waɗanda ba sa jituwa a matsayin maciya amana kuma maƙiyan ƙasar, wani lokacin suna ba da barazana da kuma gargaɗinsu da su yi nadama kan zaɓin da suka yi. Ga dukkan bangarorin biyu, hujjar ba ta game da shugabanci ko ɗaukar nauyi ba ce; tana game da cin nasara ko ta halin kaka.
“Duk wanda ya kaɗa ƙuri’a a kan ɗan takararmu makiyin Najeriya ne.”
“Mutane za ku yi da-na-sanin goyon bayan wannan mutumin.”
“Bayan zaɓe, za mu san waɗanda suke ainihin ‘yan Najeriya.”
Waɗannan kalamai masu misalai sun nuna irin ƙiyayyar da ke tasowa lokacin da gasar siyasa ta rasa iyakokinta na dimokuradiyya. A halin yanzu, sauran magoya baya suna tsakiyar filin dambe na siyasa, suna yi wa ‘yan takara ba’a, suna yi wa iyalansu ba’a, suna ba’a da bayyanarsu da kuma mayar da kowace rashin jituwa zuwa dama ga nishaɗi ta yanar gizo.
Intanet ta zama fagen fama inda motsin rai ya mamaye gaskiya, zarge-zargen da ba a tabbatar da su ba sun bazu da sauri fiye da gyare-gyare kuma magoya baya suna faɗaɗa labaran ba tare da duba sahihancinsu ba.
Mafi muni, wasu suna saka hannun jari a cikin manyan mutane na siyasa har suna kuskuren sukar ɗan takara da kai hari na kashin kansu. Amma yaushe rashin jituwar siyasa ta zama ayyana yaƙi? Haɗarin shine cewa ƙiyayya ta yanar gizo na iya yaduwa a kan tituna, ta hanyar mayar da jayayya a shafukan sada zumunta da hamayyar yaƙi zuwa faɗa ta zahiri, lalata kadarori, kamawa, raunuka, da kuma, a ƙarshe, mutuwa.
Jihar Osun ta yi wani abin tunawa mai ban tsoro game da asarar rayukan jama’a da hamayyar siyasa ke yi. Kafin zaben gwamna na ranar 15 ga Agusta, 2026, Kimpact Development Initiative ta ba da rahoton tashin hankali 73 da suka shafi zabe da kuma mutuwar mutane 29, yayin da Amnesty International ta nuna damuwa kan kashe-kashe, barazana da hare-hare kan abokan hamayyar siyasa.
Wani bincike na wata Gidauniyar Bincike ta Jarida ya tattara bayanai game da wadanda suka tsira, ciki har da wadanda suka ji rauni sakamakon harbin bindiga wadanda aka tilasta musu tserewa daga al’ummominsu. Waɗannan ba kididdigar zabe ba ce kawai; rayuka ne da aka yanke, iyalai sun wargaje kuma makomarsu ta lalace, tun bayan da ‘yan siyasa suka ci gaba da tafiya kuma aka sanar da sakamakon zabe.
Read Also:
A bayan kowace mutuwa akwai gida da dole ne ya koyi rayuwa da rashinsa. Akwai uwa wadda ba za ta sake jin muryar ɗanta ba, uba wanda dole ne ya fuskanci gaskiyar da ke cike da baƙin ciki na rashin ɗa da ‘yan’uwa waɗanda dole ne su girma da tunanin wanda makomarsa ta gajarta.
Duk da haka, ‘yan siyasar da sunayensu ke da alaƙa da waɗannan tashe-tashen hankula za su ci gaba da rayuwarsu ta siyasa. Za a gudanar da tarurruka, tattaunawa za ta ci gaba, ƙawance za ta canza kuma sabbin ƙididdiga na siyasa za su bayyana. Duk da haka, mai goyon bayan ba zai taɓa samun wata dama ba.
Nan ne ainihin abin takaici ya fara. Babu wanda ke ba da shawarar cewa ‘yan Najeriya su janye daga shiga harkokin siyasa, su zama marasa damuwa ga shugabanci ko kuma su bar alhakin da ke kansu na yi wa waɗanda ke neman mukamai na gwamnati tambayoyi.
Akasin haka, ‘yan ƙasa dole ne su kasance masu sanin yakamata a siyasance, su shiga cikin harkokin dimokuradiyya sosai kuma su ɗora wa shugabanni alhakin abin da suka aikata. Duk da haka, dole ne a yi amfani da alhakin siyasa, hujjoji, hukunci mai kyau da dabarun diflomasiyya wajen jagorantar hulɗar siyasa. Za ku iya kare ɗan takarar ku ba tare da lalata mutuncin wani ba, ku ƙalubalanci ra’ayoyin da ke adawa da juna ba tare da gabatar da barazana ba, sannan ku yi kamfen mai ƙarfi ba tare da zama kayan aikin tashin hankali ba.
Ka tuna: ka sanya kanka cikin sunan ɗan siyasa ka je gidan yari da sunan iyalin mahaifinka. Wannan ita ce mahaɗar tashin hankalin zaɓe da siyasa. Kuma ka tuna, gidan yari ba kamar gida ba ne. Amincin siyasa ba zai sa bangonsa ya yi laushi ba, kuma nasarar ɗan takararka ba za ta tabbatar maka da ‘yancinka ba ta atomatik.
Babu laifi a goyi bayan ɗan takara da himma. ‘Yan Najeriya suna da cikakken ‘yancin yin kamfen, neman ƙuri’u, fallasa rashin daidaiton siyasa da kuma shawo kan masu zaɓe da ba su yanke shawara ba. Amma dole ne a sami iyaka tsakanin jajircewar siyasa da kuma sakaci a siyasa.
Dan takara ba Najeriya ba ne. Jam’iyyar siyasa ba Najeriya ba ce. Babu wani ɗan siyasa, komai shahararsa ko tasirinsa, bai kamata a ɗauke shi a matsayin wanda ke da alhakin makomar ƙasar ba.
Idan Mista A ya yi nasara, Najeriya za ta kasance ta magoya bayan Mista B. Idan Mista B ya yi nasara, magoya bayan Mista A ba za su rasa ‘yancinsu ba kwatsam. Za mu ci gaba da raba hanyoyi, tattalin arziki, cibiyoyi da ƙalubalen ƙasa iri ɗaya.
Duk muna fafutukar ganin an samu ingantacciyar Najeriya, amma wannan yaƙin dole ne ya kasance na dabaru, na ilimi da diflomasiyya, ba na ɓarna ba. Yi amfani da ƙuri’unku, muryarku, rubutunku da kuma shiga harkokin jama’a. Ku nemi ‘yan siyasa su ɗauki alhakin kafin, lokacin da kuma bayan zaɓe. Kada ku miƙa hukuncinku ga biyayya ga siyasa.
Dan siyasar da kake karewa a yau zai iya zama tsohon gwamna, tsohon minista, tsohon sanata ko tsohon shugaban ƙasa. Muhimmancinsa a siyasance na iya raguwa, magoya bayansa na iya ƙaura zuwa wani sansani, kuma tsarin siyasar da ka taɓa karewa na iya ɓacewa.
Amma rayuwarka ba wani abu bane da za ka iya murmurewa bayan zabe. ‘Yancinka ba abin tunawa bane na yakin neman zabe, kuma bai kamata iyalanka su biya wa wani burin siyasa ba.
Idan ka mutu kana kare ɗan siyasa, ɗan siyasan zai ci gaba da rayuwa. Kai ne wanda ya rasa komai.
Najeriya tana buƙatar kuri’arka, ba gawarka ba. Tana buƙatar muryarka, ba tashin hankalinka ba. Tana buƙatar jajircewarka, ba halakarka ba.
Mu yi yaƙi don Najeriya ba tare da mun yi yaƙi da kanmu ba.
Haroon Aremu Abiodun ɗalibi ne na digiri na biyu a Jami’ar Bayero ta Kano. Ana iya samunsa ta hanyar [email protected]












