Gadon Mulkin Gombe: Wa Ke Jin Tsoron Tasirin Pantami Daga Yushau A. Shuaib

Gadon Mulkin Gombe: Wa Ke Jin Tsoron Tasirin Pantami

Daga Yushau A. Shuaib

Ziyarata da na kai Gombe kwanan nan don wani shirin gina ƙarfin aiki kan Fasahar Kere-kere (Artificial Intelligence) da sadarwa ta dabara ta ba ni fiye da hulɗar sana’a — ta ba ni dama na ga yadda siyasar jihar ke sauyawa a shirin zaɓen gwamna na gaba.

Daga filin jirgin sama zuwa cikin birni, ba za ka rasa ganin yadda hotunan Farfesa Ali Isa Pantami, tsohon Ministan Sadarwa da Tattalin Arzikin Zamani, suka bayyana ba. Hotunansa sun cika motocin haya da wurare masu muhimmanci, alamar da mutane da dama ke fassara a matsayin shiri da wuri amma mai niyya na ƙarfafa siyasa.

Dole ne in bayyana tun da farko cewa Pantami abokin ’yan uwantaka ne wanda muka daɗe da mu’amala ta sana’a. Yana saurare, yana tunani, kuma yana amfani da suka mai ma’ana — ko da ba a bayyana hakan a fili ba.

A tsawon lokaci, wannan dabi’a ta sa na canja ra’ayina game da shi, daga mai sukar sa zuwa wanda ke yabon salon mulkinsa na mayar da hankali kan tsare-tsare.

Wannan canjin ne ya sa na yanke shawarar rubuta littafin “Pantami: Trials and Triumphs of a Digital Economy Maestro,” aikin da ya tattara ajandar sauye-sauyensa, rikicin tsare-tsare da ya fuskanta, nasarorinsa, da kuma jayyar da ta kewaye shi lokacin yana riƙe da muƙamin gwamnati.

Matsayinsa wajen warware ƙaƙarfan rikicin hukumomi — daga haraji mai yawa a ɓangaren sadarwa, zuwa matsalolin haɗa NIN da SIM da jayayyar harajin takardun shaidar doka — ya nuna ƙwarewa da ba a saba gani ba wajen tafiyar da rikicin gwamnati a cikin tsarin zamani na Najeriya.

Haka nan kuma, matsin lamba na waje da ya fuskanta yana da yawa, ciki har da rikicin ASUU kan IPPIS/UTAS, jayayyar da ta taso kan farfesancinsa a Jami’ar Fasaha ta Tarayya Owerri (FUTO), da zarge-zargen da ke alaƙanta shi da labaran tsatsauran ra’ayi. Waɗannan al’amura sun gwada juriyarsa, amma kuma sun ƙara tabbatar da ƙarfinsa wajen jure wa binciken jama’a.

Bayan jayayya, gadon da Pantami ya bari wajen faɗaɗa tsarin zamani na Najeriya ba a musantawa. Cibiyoyi irin su Cibiyar Kasa ta Fasahar Kere-kere da Robotic (NCAIR), Ofishin Kirkirar Zamani na Najeriya (ONDI), Cibiyar Kasa ta Kirkire-kirkire da Harkokin Kasuwanci na Zamani (NDIEC), da Hukumar Kare Bayanan Sirri ta Najeriya (NDPC) sun tsaya a matsayin ginshiƙai masu ɗorewa na gudunmawarsa ga sauyin zamani na ƙasar. Waɗannan tsare-tsare ba kawai sun ƙarfafa tsarin zamani na ƙasa ba, sun kuma samar da sabbin damar tattalin arziki.

Idan aka dubi wannan tarihi, shigarsa takarar gwamna a ƙarƙashin Jam’iyyar APC bai zama abin mamaki ba. Abin da ya fi jan hankali, duk da haka, shi ne tsananin martanin da burinsa ya jawo — na goyon baya da na adawa.

A lokacin mu’amalata da ’yan jarida, malaman jami’a, ɗalibai, har ma da masu sana’ar hannu a Gombe, na yi ƙoƙarin fahimtar yanayin siyasa fiye da labaran da ake yaɗawa a kafafen sada zumunta. Amsoshin da na samu sun kasance na gaskiya, sun bambanta, kuma a wasu lokutan, masu tayar da hankali.

Lallai akwai ƙungiyoyi — a cikin jihar da kuma a matakin tarayya — waɗanda za su fi son ganin wasu ’yan takara sun fito a matsayin ɗan takar APC.

Ga wasu, abin da ake ganin Pantami a matsayin mutum mai faɗin gaskiya kai tsaye, mai ’yancin tunani, da tsayawa kan ƙa’idoji, ya sa ya zama mutum mai wuya a tsarin siyasa na gargajiya. Ga wasu kuma, batun ya ta’allaka ne kawai kan cin karo na muradu da kuma rikon amana da aka daɗe da su.

Domin fita daga zato kawai, na yi bincike mai zurfi: su wa ne masu yiwuwar tsayawa takara?
A matakin tarayya, sunaye irin su Sanata Sa’idu Ahmed Alkali — Sanata na wa’adi biyu kuma tsohon Ministan Sufuri — suna fitowa fili-fili.

Ana ganin hanyoyin sadarwarsa ta siyasa da alaƙarsa da Mataimakin Shugaban Ƙasa Kashim Shettima a matsayin dabarun da za su taimake shi. Haka nan, Hon. Usman Bello Kumo, ɗan majalisar wakilai na wa’adi uku kuma Bulalan Majalisa, ana ganinsa a matsayin ɗan takara mai ƙarfi da goyon bayan ’yan majalisa.

A cikin jihar, manyan mutane irin su Kwamishinan Kuɗi da Ci Gaban Tattalin Arziki, Muhammad Gambo Magaji, da Akanta Janar, Prince Aminu Umar Yuguda — dukansu ana ganinsu a matsayin makusantan Gwamna Inuwa Yahaya — ana kuma ambatonsu a lissafin siyasa.

Daga ɓangaren kamfanoni masu zaman kansu, Dr. Jamilu Isyaku Gwamna, tsohon Manajan Darakta na Kamfanin Rarraba Wutar Lantarki na Kano (KEDCO), an ce yana da ƙarfin kuɗi da manyan haɗin gwiwa. Sauran fitattun mutane sun haɗa da Architect Yunusa Yakubu na Nobel Nigeria Ltd da Engr. Aliyu Mohammed (Combat) na Velocity Group — dukkansu ’yan kasuwa ne masu nasara da ke da sha’awar siyasa mai ƙaruwa.

Duk da cewa da yawa daga cikin waɗannan masu neman takara ba su bayyana aniyarsu a hukumance ba tukuna, Pantami ya riga ya ɗauki matakin bayyana aniyarsa a fili — alama ce ta ƙwarin gwiwa da shiri.

Tambaya mai muhimmanci, duk da haka, ba kawai wa ke takara ba ce, a’a mene ne al’umma ke buƙata da gaske. Pantami mai yiwuwa yana da wata fa’ida ta musamman ta fuskar shahara, zurfin ilimi, da tarihin aikin gwamnati da ke ratsa layukan jam’iyya. Haɗin malantar addini, ƙwarewar fasaha, da gogewar mulki ya sanya shi daban da ’yan siyasa na gargajiya.

Duk da haka, siyasa ba ta yanke shawara da takardun shaida kaɗai.

Akwai damuwa ta gaskiya kan ko salon mulkinsa na fasaha zai iya sauyawa zuwa shugabanci na ƙasa-ƙasa. Akwai kuma muhawara kan matsayin malaman addini a siyasar jam’iyya — maganar da take yawan bayyana a yanayin zamantakewa da siyasar Najeriya mai sarƙaƙiya.

Duk da haka, irin waɗannan muhawara dole a tunkare su daidaito. Najeriya ta ga malaman Kirista sun hau kan kujerar gwamna. Zaɓen 2023 ya kasance abin kallo inda fastoci biyu da aka naɗa — Rev. Fr. Dr. Hyacinth Iormem Alia, Fada na Cocin Katolika, da Pastor Umo Eno, wanda ya kafa All Nations Christian Ministry International — aka rantsar a matsayin Gwamnonin Jihar Benue da Akwa Ibom, bi da bi. Masu lura da al’amura da dama sun ɗauki hakan a matsayin cikar dogon lokaci na kiraye-kirayen da Ƙungiyar Kiristoci ta Najeriya (CAN) ta yi na ƙarin shigar Kiristoci a siyasa.

Saboda haka, zai zama rashin daidaito a hana malamin addinin Musulunci irin wannan dama ta dimokuradiyya ta gwada ƙwarewarsa ta hanyar akwatin zaɓe. Daga ƙarshe, dimokuradiyya tana bunƙasa ne da zaɓi, ba da keɓewa ba.

A matsayinmu na masu lura — musamman mu da ba mu kai tsaye cikin harkokin siyasar Gombe ba — ba wurinmu ba ne mu ɗora wa mutane ’yan takara ko mu yi watsi da halastaccen buri. Za mu iya yin kiraye-kiraye na a yi sahihin tsari, na gaskiya, kuma na gasa wanda zai bar mafi kyawun ra’ayoyi da halayen shugabanci su fito.

Yushau A. Shuaib, marubucin “An Encounter with the Spymaster”