Zuwa Ga Wike: Mayar da Asibitin Jama’a na Wuye Gidajen Alfarma Laifi ne Mai Mugun Nufi
Daga Yushau A. Shuaib
Bayan na kalli wani bidiyo da ya yaɗu na lauyan fafutuka, Barrista A. A. Askira, game da zargin mayar da cibiyar lafiya ta jama’a zuwa ginin gidaje na alfarma a gundumar Wuye, Abuja, na ji tilas in rubuta wannan takardar buɗaɗɗiya zuwa ga Ministan Babban Birnin Tarayya, Nyesom Wike — wanda ba shakka yana daga cikin masu ƙarfin fada-a-ji a gwamnatin Bola Ahmed Tinubu.
Filin 546 da ke Cadastral Zone B03, Gundumar Wuye — hekta 3.171 da ke gaban Kasuwar Wuye ta Zamani kai tsaye, a bayan makarantar sakandare ta gwamnati kuma kusa da Ofishin ‘Yan Sandan Wuye — an sake raba shi ga kamfanin Full Moon Estate Developers Ltd da ke Legas don aikin gina gidajen zama na alfarma. Lokacin da na ziyarci wurin, allon sanarwa ya nuna cewa an ba da izinin gini ranar 5 ga Maris, 2026, lambar fayil FCDA/DC/BP/RSD/PHSII/31854, tare da Engr. Ose Peter Afeanaje a matsayin injiniyan wurin. Ya zuwa ranar Lahadi, 3 ga Mayu, 2026, gine-ginen ƙasan ginin sun kusa ƙarewa, wanda ke tada tambayoyi kan saurin aikin cikin wata ɗaya kacal bayan samun izini.
Wike, ba tare da shakka ba, mutum ne mai fuska biyu. A wani ɓangare, shi mai aiwatar da ababen more rayuwa ne mai ƙarfi — ana gina hanyoyi, ana ƙera gadoji, kuma an dawo da rayuwa ga ayyukan da aka yi watsi da su tuntuni. A wani ɓangaren kuma, hanyoyinsa na siyasa da zaɓin gudanarwa sau da yawa suna haifar da damuwa, har ma da ɓacin rai. Mutum ne da ke iya rushewa da irin ƙarfin da yake amfani da shi wajen ginawa, idan aka yi la’akari da rawar da ya taka wajen rugujewar PDP daga ciki a zaɓen shugaban ƙasa na 2023 — inda ba Atiku Abubakar ko Peter Obi suka amfana ba yayin da sakamakon ya fifita APC ta Tinubu — da kuma ci gaba da raunana ‘yan adawa don a maimaita hakan a 2027, wanda mutane da yawa ke danganta shi da tasirinsa.
Waɗannan su ne fusko biyu da ake yawan danganta da Nyesom Wike: magini kuma mai rushewa, mai kawo gyara kuma mai ɓarna, a lokaci guda. Wannan ce ainihin duality — ta hazaka da taurin kai — da ta sa rikicin Asibitin Wuye ya zama gaggawa kuma mai tayar da hankali. A nan, mai rushewar ya bayyana ya fi maginin.
A matsayinsa na Minista, Wike ya gaggauta ci gaba a faɗin Abuja, yana gini a kan kuɗi da tsare-tsaren da magabatansa suka fara. Alamarsa a kan hanyoyin sadarwa da sabunta birane a bayyane take. Duk da haka, mulki ba kawai abin da aka gina ba ne; shi ma abin da aka kiyaye ne. Kuma a wannan yanayin, abin da ke cikin haɗari ba ƙasa kaɗai ba ne, amma amincewar jama’a.
Damuwata ta shafi ni kai tsaye. Na zauna a Gundumar Wuye sama da shekaru talatin — tun kafin ta zama gunduma mai cunkoson jama’a da take a yau. A wancan lokacin, yawancin yankin daji ne, tare da ‘yan gidaje kaɗan ne kawai, kamar Finance Estate, da suka watsu. Babban tsarin Abuja a bayyane yake kuma mai niyya: ya tanadi muhimman ababen more rayuwa na jama’a — makarantu, wuraren ibada, ofisoshin ‘yan sanda, wuraren shakatawa, kuma, musamman, asibitoci.
Read Also:
Wannan babban tsari ba na ka’ida ba ne. An kare shi. Ina tuna yadda aka kusa rasa filayen da aka keɓe don wuraren ibada, musamman masallatai, saboda mamayewa har sai da tsohon Mai Ba da Shawara kan Tsaron Ƙasa Sambo Dasuki da tsohon Ministan FCT Bala Mohammed suka shiga tsakani, waɗanda suka tabbatar da daidaiton addini da daidaiton birane. Wannan misalin yana da mahimmanci — yana nuna cewa lokacin da shugabanci ya ɗauki mataki, ana iya kare mutuncin birni.
Saboda haka abin firgita ne cewa an sake raba babban fili da aka asali keɓe don asibitin jama’a a Wuye ga wani kamfani mai zaman kansa da ke Legas — wanda aka yi rajista da shi ‘yan shekaru kaɗan da suka gabata — don gina gidajen zama. Idan wannan zargi gaskiya ne, ba kuskuren manufofi kaɗai ba ne amma cin amanar ƙa’idodin tsarawa. A faɗin Abuja, gundumomi kamar Asokoro, Garki, Wuse, Maitama, har ma da Kubwa suna da asibitoci masu aiki da ke kan filayen da aka keɓe don irin wannan dalili. Wuye, duk da saurin karuwar yawan jama’arta da mahimmancinta, ta kasance ba ta da asibitin da aka keɓe mata duk da cewa Filin 546, fili mai girman hekta 3.171 an keɓe shi tun tsararraki a matsayin asibitin jama’a na Gundumar Wuye.
Yanzu sake raba shi ga wani kamfanin Legas mai zaman kansa ba kawai sakacin gudanarwa ba ne. Cin amanar amincewar jama’a ne — an sa hannu, an hatimce, kuma an yi masa shinge. A kalmomin da na zaɓa da ƙyar, laifi ne mai mugun nufi.
Tsarin birane ba aikin sabani ba ne. Asibitoci ba kayan alatu ba ne da za a yi ciniki da su don riba. Suna da rai — musamman a cikin gaggawa inda kusanci na iya nufin bambanci tsakanin rai da mutuwa. A cikin ƙasar da samun damar kiwon lafiya ya riga ya yi ƙunci, da gangan rage ababen more rayuwa na lafiyar jama’a ba shi da hujja.
Mazauna Abuja, a tsawon lokaci, sun kalli cikin rashin natsuwa yadda wuraren shakatawa, magudanan ruwa, da wuraren nishaɗi sannu a hankali ke ba da hanya ga ci gaban kamfanoni masu zaman kansu. Wannan shiru sau da yawa ana kuskuren ɗauka a matsayin yarda. Ba haka bane. Haƙuri ne — wanda aka haifa daga sha’awar zaman lafiya, kuma watakila imani cewa lissafi zai cimma wuce gona da iri a ƙarshe.
Amma dole ne a sami iyaka. Mayar da wurin asibiti zuwa gidajen alfarma ya ketare wannan iyaka. Yana nuna misali mai haɗari inda babu wata dukiyar jama’a da ta ke da kariya daga kama ta masu karfi. Yau asibiti ne; gobe makaranta ce, ofishin ‘yan sanda, tashar kashe gobara ko maƙabartar jama’a.
Abin da ya fi damuwa shi ne tsarin aiwatar da ayyukan da ake shakku a kansu. Fitilun titi da aka sanya sama da shekara guda a wasu sassan Wuye sun kasance marasa aiki — ba su taɓa ƙyaftawa, ba su taɓa yin aikinsu ba. Da alama an biya ‘yan kwangila, duk da haka al’umma tana cikin duhu. Idan ba za a iya isar da irin wannan muhimmin abin more rayuwa yadda ya kamata ba, ta yaya za mu ba da hujjar sake raba muhimman ababen more rayuwa na kiwon lafiya?
Mai Girma Minista, wannan kira ne — ba arangama ba. Ka nuna ƙwarewa. Ka nuna cewa lokacin da ka zaɓi ɗaukar mataki, sakamako yana biyo baya. Wannan dama ce ta sake yin aiki — wannan lokacin, ba ta hanyar gina sabon abu ba, amma ta hanyar kare abin da ya dace da jama’a.
Rokonmu shi ne: Soke rabon filin asibitin Wuye ga Full Moon Estate Developers Ltd na Legas, dakatar da duk wani gini har sai an yi cikakken bita, ka umarci FCDA ta fara shirya Babban Asibitin Gundumar Wuye a wurin da aka asali keɓe, kuma a tuhumi duk wani jami’in da ya sauƙaƙe karkatar da dukiyar jama’a don amfanin kai.
Tarihi ba zai yi hukunci da wannan lokacin ta adadin hanyoyin da aka gina ko gadojin da aka ƙaddamar ba. Zai yi hukunci da ko an kare haƙin talakawa daga wuce gona da iri na iko.
Wuye ba ta buƙatar wata gida ga masu kuɗi. Tana buƙatar asibiti ga jama’a. Duk wani abu da ya wuce haka ba kawai abin takaici ba ne. Zai zama rashin adalci.
Yushau A. Shuaib
Marubucin “An Encounter with the Spymaster,” yana rubutu daga [email protected]
